VỀ ĐIỂM 10 TRONG KỲ THI THPT NĂM NAY

Năm nay, thi THPT xong không nhiều bài báo phân tích chi tiết về nội dung, chất lượng các đề thi. Tuy nhiên Bộ vừa mới công bố kết quả trong vài ngày qua, rất nhiều tờ báo, mạng xã hội tập trung bình luận về “mưa điểm 10”. Điều này thể hiện sự quan tâm của xã hội về một số mặt bề nổi của thi cử khi phương thức thi thay đổi và số lượng điểm 10 quá nhiều so với các năm trước.
Có một số điều cũng nên ngẫm xem.
1. Ở ta, đạt được điểm 10 là nhất, là tuyệt vời. Những em đạt 9,5 hoặc 9,75 không nhận được nhiều sự quan tâm, ưu ái của thầy cô, của xã hội. Điều này nói lên rằng, kết quả học tập của học sinh được xem là thành tích thi đua, thi thố giống như ở các đấu trường thể thao, các kỳ thi giành các giải vô địch. Anh dù giỏi kiểu gì đi nữa mà chỉ đạt huy chương bạc thì vinh quang chắc chắn ở dưới người đạt huy chương vàng .
2. Ở Mỹ (và châu Âu), khi yêu cầu viết thư giới thiệu (letter of recommendation) về năng lực một học sinh, sinh viên (có tên là A chẳng hạn), người ta không hỏi số điểm A đạt được mà chỉ hỏi bạn A thuộc top 5 hoặc top 10 trong lớp theo từng năng lực. Do vậy, những học sinh đạt 9, 9,5 hoặc 10 điểm thì có thể xếp chung một mức về việc đánh giá. Dùng thang điểm 5 hoặc điểm chữ A, B, C, D, F khi đánh giá bài thi, bài kiểm tra cũng có ý nghĩa tương tự.
3. Ở các nước tiên tiến, áp dụng thi trắc nghiệm họ không công bố kết quả thi dưới dạng thô (raw scores). “Kết quả thô” này được xử lý theo những phần mềm thông kê và lượng giá, từ đó mới đưa ra kết quả chính thức (converted scores).
4. Có lẽ vì thế ở nước mình, thái độ, tâm lý của học sinh là bằng mọi cách để đạt được điểm cao, cho dù kiến thức nhận được chưa chắc tỉ lệ thuận với điểm số. Người ra đề, đánh giá cũng tìm cách ra những câu “hóc búa” để ngăn chặn điểm 10.
5. Năm nay, điểm 10 nhiều có lẽ do mấy nguyên nhân sau:
* Học sinh (số chịu khó học tập) càng ngày càng tăng. Nhất là trước một kỳ thi thay đổi nhiều về hình thức nên các em chuẩn bị nhiều hơn.
* Thi trắc nghiệm mang tính chất khách quan lớn. Câu đúng, câu sai phân biệt rạch ròi. Chấm bằng máy nên không có chỗ cho cảm tính xen vào.
* Kỳ thi này là Thi tốt nghiệp PTTH, người ra đề phần nào “nới tay”; các năm trước kết hợp 2 trong 1 nên đề khó hơn!
· ……
Mình mong đọc được những bình luận, đánh giá trên báo chí, trên mạng xã hội những nhận định sâu sắc hơn không chỉ dựa vào kết quả đã có mà cần lắm những phân tích, nhận định, góp ý để định hướng cho người học, người dạy, người ra đề trong những năm đến. Từ đó sẽ có tác động đến tư duy, chiến lược, triết lý giáo dục cho những người làm công tác giáo dục và toàn xã hội.
Trích bài đăng của thầy Nguyễn Hoàng-Giảng viên ĐHSP Huế