Hướng dẫn dạy và học toán bằng Sketchpad (GSP) – Học Toán

Hướng dẫn dạy và học toán bằng Sketchpad (GSP)



  • Tải tài liệu này về: Tại đây , Tải trên Violet
  • TẦM QUAN TRỌNG CỦA ĐỀ TÀI:
    Nhận thức là một quá trình, phải từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng. Đó là nguyên lý giáo dục hết sức đúng đắn mà mỗi thầy, cô giáo chúng ta đều đã biết ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường sư phạm. Nguyên lý ấy phải được tuân theo thường xuyên trong quá trình dạy học. Dạy học là cả một nghệ thuật. Mỗi thầy, cô giáo là một nghệ sĩ truyền thụ tri thức cho học sinh. Truyền thụ giỏi hay dở tùy thuộc vào việc vận dụng sáng tạo nguyên lý trên cho mỗi môn, mỗi bài dạy của mỗi người như thế nào. Muốn học sinh tiếp thu kiến thức bài học một cách hứng thú, dễ dàng, nhanh, đầy đủ thì phương pháp dùng hình ảnh trực quan sinh động là không thể thiếu được. Với toán hình học, phương pháp này lại càng cần thiết.
    THỰC TRẠNG LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ ĐANG NGHIÊN CỨU
    Khó, khổ, khô khan là những từ mà học sinh thường dùng khi nói về toán Hình học. Đứng trước một bài toán Hình, học sinh thường lúng túng, không biết bắt đầu từ đâu, đi theo hướng nào. Nhất là khi gặp toán quỹ tích, hình không gian thì học sinh rất sợ. Khi dạy đến các phần này, các thầy, cô cũng rất ngại. Giáo viên đã lay hoay làm nhiều cách: vẽ hình trên bảng, đồ dùng mô phỏng, thuyết trình. . . rất vất vả, tốn nhiều thời gian mà hiệu quả chẳng đáng là bao, có khi phải áp đặt kiến thức. Học sinh thường ngại học toán Hình học vì đặc thù môn học này là khó. Một lý do quan trọng nữa khiến học sinh ngại học toán Hình là vì phương tiện dạy toán của chúng ta xưa nay thiếu hình ảnh trực quan sinh động.
    LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
    Vậy dùng phương tiện nào để có hình ảnh trực quan sinh động giúp học sinh dễ hiểu và hứng thú khi học toán Hình ? Làm thế nào có hình ảnh động về quỹ tích, hình học không gian để HS có cái nhìn trực quan, gần gũi, thân thiện với các loại toán này ? Câu trả lời ở đây là sử dụng phần mềm Sketchpad. Là người đã nghiên cứu qua phần mềm này, nhận thấy nếu biết khai thác các chức năng của nó một cách sáng tạo sẽ hỗ trợ khá đắc lực minh họa trực quan cho việc dạy toán Hình học, thậm chí cho cả các môn học khác, tôi xin trình bày trao đổi cùng các đồng nghiệp.

    GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
    Đối với các bài soạn, giảng môn toán phần hình học của học sinh THCS, nhất là hình học 9 với phần quỹ tích, hình không gian. Phần mềm này đã được GSD hướng dẫn cho giáo viên sử dụng vẽ hình cơ bản.

    3) CƠ SỞ LÝ LUẬN
    Sketchpad là một phần mềm hình học, do một công ty phần mềm Tin học của Mỹ viết. Ý tưởng của Sketchpad là biểu diễn động các hình Hình học, một ý tưởng rất độc đáo và từ lâu đã trở thành chuẩn cho các phần mềm mô phỏng hình học khác. Geometer’s Sketchpad ra đời đến nay đã hơn chục năm và đã có nhiều phiên bản Sketchpad thế hệ sau ra đời. Phiên bản sau có nhiều ưu việt, tính năng vượt trội hơn hẳn các phiên bản trước. Các phiên bản của Sketchpad du nhập vào Việt Nam hoàn toàn bằng tiếng Anh. Phiên bản GSP 4.07 được các chuyên gia Tin học Việt Nam mã hoá thành tiếng Việt cho người Việt Nam dễ sử dụng.
    Geometer’s Sketchpad thực chất là một công cụ cho phép tạo ra các hình Hình học, dành cho các đối tượng phổ thông bao gồm học sinh, giáo viên, các nhà nghiên cứu. Phần mềm có chức năng chính là vẽ, mô phỏng quĩ tích, các phép biến đổi của các hình hình học phẳng. Giáo viên có thể sử dụng phần mềm này để thiết kế bài giảng hình học một cách nhanh chóng, chính xác và sinh động, khiến học sinh dễ hiểu bài hơn. Với phần mềm này, bạn có thể xây dựng được các điểm, đường thẳng, đường tròn, tạo trung điểm của một đoạn thẳng, dựng một đường thẳng song song với một đường thẳng khác, dựng đường tròn với một bán kính cố định đã cho, xây dựng đồ thị quan hệ hình học…Sử dụng GeoSpd, bạn sẽ có cảm giác là mình có thể tạo hình với không gian không có giới hạn, ví dụ như khi bạn vẽ một đường thẳng, độ dài của đường thẳng này là vô tận, nếu bạn tạo đường thẳng này với những công cụ thông thường: giấy, bút, thước kẻ… thì chắc hẳn bạn sẽ gặp phải trở ngại là giới hạn không gian vẽ, nhưng với Sketchpad, bạn không cần phải lo lắng vì điều đó. Khi một thành phần của hình bị biến đổi, những thành phần khác của hình có quan hệ với thành phần thay đổi trên sẽ được tự động thay đổi theo. Ví dụ như khi thay đổi độ dài của một đoạn thẳng thì trung điểm của đoạn thẳng đó sẽ tự động thay đổi theo sao cho nó luôn là trung điểm của đoạn thẳng này. Nhưng nếu sử dụng giấy bút để dựng hình, khi thay đổi một thành phần nhỏ của hình, đôi khi có thể phải phá huỷ toàn bộ hình đó. Ngoài các công cụ có sẵn như công cụ điểm, thước kẻ, com pa, bạn cũng có thể tự tạo ra những công cụ riêng cho mình, bằng cách ghi và lưu giữ các hình hình học dưới dạng script.
    Khi vẽ hình Hình học trên máy tính, dùng GSP ưu việt hơn hẳn so với dùng Drawing trong Word, trong Power Point. Một ích lợi to lớn của GSP trong dạy toán THCS nữa là mô phỏng động cách tạo nên các hình không gian như hình trụ, hình nón, hình cầu … rất sống động, giúp HS tập trung chú ý, hứng thú, dễ hiểu bài; giúp GV bớt phải thuyết trình, tiết kiệm thời gian.
    Tóm lại Geometer’s Sketchpad với giao diện tiếng Việt, đẹp, thân thiện, dễ sử dụng, dung lượng nhỏ,dễ cài đặt, là một công cụ lý tưởng để tạo ra các bài giảng sinh động môn Hình học, tạo ra các “sách hình học điện tử” độc đáo trợ giúp cho giáo viên giảng bài và cho học sinh học tập môn Hình học đầy hấp dẫn này. Ngoài ra Geometer’s Sketchpad còn hữu ích cho cả các môn học khác nếu ta biết khéo léo khai thác sử dụng nó.
    4) CƠ SỞ THỰC TIẾN
    Hiện nay, trong giảng dạy giáo án điện tử hoặc soạn thảo giáo án vi tính, một trở ngại cho giáo viên là vẽ hình trên máy tính rất lâu nếu không dùng phần mềm GSP hỗ trợ. Một ích lợi to lớn của GSP trong dạy toán THCS nữa là mô tả cách tạo nên các hình không gian như hình trụ, hình nón, hình cầu … rất sống động, giáo viên không phải chuẩn bị các đồ dùng lỉnh kỉnh khác. Dạy toán hình lớp 9 khi dự đoán quỹ tích, tập hợp điểm thì sử dụng GSP quả là hữu hiệu, học sinh vô cùng hứng thú khi quan sát. Trong khuôn khổ bài viết này, với chút kỹ năng cơ bản sử dụng GSP xin giới thiệu, trao đổi với các đồng chí giáo viên dạy toán THCS cách sử dụng GSP trong khi soạn giáo án điện tử.